Dieta DASH — wskazania, założenia i rezultaty

  • 3665

    Dieta DASH zaliczana jest do diet prozdrowotnych, czyli takich, których stosowanie niesie za sobą korzyści dla zdrowia. Swoją nazwę zawdzięcza badaniu DASH (Dietary Approaches to Stop Hypertension), w którym to dowiedziono, że odpowiednie postępowanie żywieniowe przyczynia się do obniżenia ciśnienia krwi. Z tego względu jest to sposób odżywiania rekomendowany właśnie dla osób z nadciśnieniem. Jakie są założenia tej diety i czy łatwo na niej wytrwać?

    Dieta i styl życia a nadciśnienie

    Odpowiednie żywienie ma kluczowe znaczenie zarówno w profilaktyce jak i leczeniu nadciśnienia. Schorzenie to dotyczy wielu osób na całym świecie, a nawet połowa z nich nie jest świadoma tego problemu. Do głównych przyczyn nadciśnienia należą:

    • czynniki genetyczne,

    • wiek,

    • nadmierna masa ciała,

    • nadużywanie alkoholu,

    • nieprawidłowe odżywianie.

    Nieleczone nadciśnienie może mieć tragiczne skutki, mowa tu o udarze mózgu, powikłaniach ze strony układu sercowo-naczyniowego, schorzeniach nerek, a nawet przedwczesnym zgonie. Co bardzo ważne — zmiana stylu życia w tym odpowiednia modyfikacja sposobu żywienia stanowią element leczenia poprzedzający włączenie leków.

    Badanie DASH

    Badanie DASH było wspierane przez Narodowy Instytut Chorób Serca, Płuc i Układu Krwiotwórczego w Stanach Zjednoczonych (NHLBI). Wzięło w nim udział 459 osób, u których stwierdzono ryzyko wystąpienia nadciśnienia lub już je zdiagnozowano. Osoby te nie miały włączonej w związku z tym farmokoterapii. Uczestników podzielono na trzy grupy. Przez 11 tygodni każda z nich stosowała określony sposób żywienia. Pierwsza z nich odżywiała się według amerykańskiego modelu żywienia, podobnie druga z tą różnicą, że spożywała także owoce i warzywa. Trzecia natomiast przestrzegała zaleceń diety DASH, które szczegółowo omówię w dalszej części artykułu. Już po dwóch tygodniach w grupie osób stosujących dietę DASH zaobserwowano obniżenie ciśnienia krwi. Ostatecznie, w wyniku stosowania tych zaleceń żywieniowych średni spadek skurczowego ciśnienia krwi wyniósł 6 mm Hg, a rozkurczowego 3 mm Hg. Badanie to kontynuowano i nazwano je DASH-Sodium. Dotyczyło ono wpływu spożycia sodu na ciśnienie tętnicze. Wniosek z tego badania był następujący — redukcja podaży sodu z diety do 2400 mg dziennie obniżała ten parametr, zarówno ciśnienie skurczowe jak i rozkurczowe. Jeszcze lepsze efekty uzyskano przy obniżeniu podaży sodu do 1500 mg.

    Dieta DASH — założenia

    Skoro znamy już efekty, warto bliżej przyjrzeć się założeniom tej diety. Poniżej lista zasad:

    • Ograniczenie spożycia tłuszczu do 27% energii. Główne źródło tłuszczu w diecie powinny stanowić produkty roślinne (np. oliwa, oleje, orzechy, nasiona).

    • W diecie dopuszczalne jest spożywanie nabiału jako cennego źródła wapnia, jednak wskazane jest sięganie po ten z ograniczeniem tłuszczu (chudy, beztłuszczowy).

    • Redukcji powinno ulec spożycie mięsa, zwłaszcza czerwonego. Rekomenduje się spożywanie 1 do 2 porcji mięsa dziennie (niesmażonego), jednak warto by był to drób lub ryby.

    • Bardzo ważną zasadą diety jest zwiększenie ilości warzyw i owoców w dziennej racji pokarmowej do 4-5 porcji dziennie.

    • Rafinowane produkty zbożowe należy zamienić na te z mąki pełnoziarnistej.

    • Zamiast dosalania potraw, dla podkreślenia ich smaku lepiej stosować zioła, przyprawy, sok cytrynowy lub ocet winny.

    • Ograniczeniu powinno uleć spożycie cukrów prostych. Sporadyczne sięganie po słodycze jest dozwolone, jednak warto by nie były one bogate w tłuszcz.

    • Redukcja podaży sodu do 1500 mg dziennie (co odpowiada 4 gramom – ⅔ łyżeczki).

    • Z diety powinno się wykluczyć żywność wysoko przetworzoną, która bogata jest w sód. Mowa tu o wędlinach, konserwach, wędzonkach, serze feta, słonych przekąskach, gotowych sosach.

    Dieta DASH — korzyści

    Dieta DASH istotnie wpływa na obniżenie ciśnienia tętniczego krwi. Poprawia także odpowiedź na farmakoterapię związaną z tych schorzeniem. Ponadto sprzyja poprawie profilu lipidowego, redukując stężenie „złego” cholesterolu we krwi. Zwiększona podaż błonnika zapobiega zaparciom i usprawnia procesy trawienia. Taki sposób żywienia zapobiega występowaniu nadmiernej masy ciała oraz powikłań z nią związanych. Podsumowując, dieta DASH prowadzi nie tylko do obniżenia ciśnienia krwi, zmniejsza ona ryzyko występowania wielu schorzeń związanych z nieprawidłowymi nawykami żywieniowymi, co dodatkowo przemawia za stosowaniem takiego sposobu żywienia.

    K. Błaszkowska

    Bibliografia:

    M. Malczewska-Malec, D. Wnęk, Dieta DASH (2021): https://www.mp.pl/pacjent/nadcisnienie/informacje/dietaiwysilek/60147,dieta-dash

    D. Wasiluk, L. Ostrowska, Diety o działaniu prozdrowotnym. W: red. L. Ostrowska, Dietetyka. Kompendium. Wyd. PZWL, Warszawa 2020: 62-65.

    Juraschek, S. P., Miller, E. R., 3rd, Weaver, C. M., & Appel, L. J. (2017). Effects of Sodium Reduction and the DASH Diet in Relation to Baseline Blood Pressure. Journal of the American College of Cardiology, 70(23), 2841–2848.

    Skomentuj